Jan 112016
 

Gisteravond kwam ik terug uit Berlijn. Vanmorgen waren de eerste woorden die ik hoorde: “David Bowie is dood”. Vanavond zag ik dit eerbetoon. Een uitzonderlijke versie van Heroes, uit Bowies Berlijnse periode (1976 – 1978 ), gezongen door Wende Snijders. “I can remember, standing by the wall. And the guns shot above our heads. And we kissed, as though nothing could fall. And the shame was on the other side. Oh we can beat them, for ever and ever. Then lees meer…

Nov 082014
 
Is Bildung wel zo verheven?

Zittend aan de keukentafel in Berlijn, tijdens het weekend dat de val van de muur – nu 25 jaar geleden – uitvoerig wordt herdacht, denk ik na over de vraag hoe het mogelijk is dat een land waar het Bildungsideaal als het ware geboren is, tegelijkertijd nog in het recente verleden zulke onmenselijke gruwelijkheden heeft kunnen begaan. Het Bildungsideaal streeft toch naar de geestelijke vorming en ontwikkeling van de mens? Wat is er verhevener dan lees meer…

Mei 222012
 
Een dag in Berlijn

Het weer heeft goede bedoelingen, dus nemen we na een uitgebreid Duits ontbijt de S-Bahn naar het Brandeburger Tor. Het is te druk op Unter den Linden, daarom steken we over naar de iets zuidelijker lopende Französische Strasse. Hier wisselen nieuwbouw en gerenoveerde historische panden elkaar af, met de Gendarmenmarkt en het verderop gelegen Auswärtiges Amt als hoogtepunten van oude en nieuwe architektuur.  Via Am Zeughaus en de Museumsinsel met zijn prachtige klassieke gebouwen (in lees meer…

Mrt 292012
 
McStarbucks

Waarom toch die weerzin tegen Starbucks, terwijl ik nog nooit een van hun koffiecafé’s bezocht heb? Om daar achter te komen, moet ik er op zijn minst een keer een cappuccino gedronken hebben. Het is mooi voorjaarsweer en ik ga op zoek naar een dichtbij zijnde Starbucks. In Berlijn heeft deze Amerikaanse koffieketen zich nadrukkelijk gesetteld en dus vindt men er op bijna iedere straathoek wel een. Een groot terras waar bijna niemand zit, want lees meer…

Feb 042012
 

Het DDR Museum (www.ddr-museum.de/de/ausstellung/) in Berlijn is populair. Het kleine museum heeft sinds de opening in 2006 meer dan twee miljoen bezoekers verwelkomd. De interactieve tentoonstelling gaat over het leven van alledag in de voormalige DDR (1949-1990).

Je kunt er achter het stuur zitten van een stilstaande Trabant. Je mag voelen en ruiken aan de surrograat koffie – de enige soort die er te koop was. Je ploft neer op een bank in de woonkamer van een nagebouwd appartement. Of je loopt naar de modelkeuken. Je denkt: verhip, zo zag het er bij ons thuis in de jaren zeventig en tachtig ook uit.

Dat gevoel verdwijnt snel als je een Stasi-spion mag spelen. Je waant je een luistervink als je de koptelefoon opzet en je denkbeeldige buren afluistert. Ook mag je in een kleine cel zitten, waar tegenstanders van het regime zonder eerlijk proces gevangen zaten.

De DDR ging economisch failliet. En moreel ging het land kapot aan de onderdrukking van het volk. Met de val van de Berlijnse Muur in 1989 en de vereniging van Duitsland een jaar later kwam de vrijheid waar de Ossies naar hunkerden.

Jan 202012
 

Vandaag 70 jaar geleden verzamelde ss-obergruppenführer Heydrich een aantal technokraten in villa Marlier te Wannsee om de ‘Endlösung der Judenfrage’ te beramen. Hoewel de Joden in Europa ook vóór 20 januari 1942 veelvuldig werden vermoord, resulteerde de Wannseekonferentie in een systematische deportatie van Joden in veewagons dwars door Europa. En de oprichting van kampen en gaskamers om ze te vernietigen.

De holocaust. Geen primitief volk, gedreven door de waanzin van een of andere godsdienst. De Wannseekonferentie vond plaats in een Berlijnse villa, hemelsbreed zo’n 500 meter verwijderd van het huis waar de oma van mijn dochter toen woonde. De deportatie en vernietiging van 6 miljoen Joden werd uitgevoerd door onze Duitse buren, veelvuldig geholpen door collaborateurs in de bezette landen, waaronder Nederland.

De daders zijn op een enkeling na dood. De huidige generatie is niet verantwoordelijk voor de daden van haar (voor)ouders. Is het ultieme kwaad daarmee ook verdwenen? Wanneer men door het parkje rondom de villa Marlier loopt en op een bank uitkijkt over de Wannsee, is het nagenoeg onvoorstelbaar dat zulk kwaad op deze vreedzame plek is bedacht.

Daarom mogen we de holocaust nooit vergeten. Om ons te beschermen tegen het kwaad in ons. Het kwaad in ons dat anderen tot ‘Untermensch’ maken wil.

Jan 062012
 

Schoonheid kan niet de factor zijn die Berlijn voor velen zo betoverend maakt. Daarvoor heeft de stad te veel geleden, door oorlog en tweedeling. Incidenteel kom je er mooie plekken tegen, zoals de Gendarmenmarkt of het gerestaureerde Museumsinsel, maar littekens, kranen en bouwputten domineren nog steeds een groot deel van het stadsbeeld. Nee, voor schoonheid moet je in steden als Londen, Parijs of Rome zijn.

De weidsheid van de stad wellicht? Men is bij de wederopbouw niet spaarzaam met ruimte omgegaan. Zo beslaat het Holocaust-Mahnmal ruim een hectare, midden in het centrum. Op vele andere plekken in Berlijn mogen trouwens herinneringen aan deze duistere periode het daglicht aanschouwen. Berlijn maakt de strijd met zijn verleden voelbaar, op een voorzichtige en ontroerende manier.

Misschien zorgt de bescheiden no-nonsense mentaliteit van de inwoners voor de betovering van deze miljoenenstad? Zelfs Angela Merkel, een der machtigste vrouwen ter wereld, woont er privé in een eenvoudige etagewoning tegenover het Museumsinsel. Honderd meter verderop staan van tijd tot tijd de kraampjes van een luizenmarkt.

Berlijn is de op een na grootste stad van de EU, maar de mensen hebben er geen kapsones. Zou dat het zijn? Wie het weet mag het zeggen.

Dec 132011
 
Het menu: Hutspot

Daags voor het uitreiken van de Michelinsterren 2012 eind november, vertelde een topkok aan Volkskrant Magazine dat er in zijn sterren restaurant hutspot op het menu staat. Veel lezers hebben vast en zeker de wenkbrauwen gefronst bij deze ontboezeming. Hutspot als gastronomisch hoogstandje?, zullen velen met mij hebben gedacht. Wortelenstamppot gemaakt door een chefkok met een Michelinster – of twee – op zak? Zo, hij durft. Zo’n alledaags wintergerecht, samengesteld uit aardappelen, wortelen en uien serveren in lees meer…