Mei 062010
 

Ieder jaar op 4 mei vertoont de Dam om 20.00 uur een indrukwekkend schouwspel: een grote mensenmenigte, die in volstrekte stilte haar doden herdenkt, twee minuten lang. Ook dit jaar, tot aan de schreeuw op het eind van de twee minuten, gevolgd door een klap en in paniek wegrennende mensen die andere mensen onder de voet lopen, waaronder kinderen. Het koninklijk gezelschap wordt snel afgevoerd. Uit een ooggetuigenverslag wordt duidelijk dat de schreeuw veroorzaakt wordt door een man, gekleed als orthodoxe jood, die aanvankelijk een beetje in zichzelf aan het brabbelen is, even schijnt te luisteren naar omstanders die hem tot stilte manen, en dan opeens luid begint te schreeuwen. Een andere man laat zijn koffer vallen. Een derde persoon roept “bom, bom, vluchten!” en de paniek slaat toe. Onmiddellijk springen politieagenten op de schreeuwende man, hetgeen de paniek alleen maar doet toenemen en mensen beginnen te rennen. Even later kondigt de speaker aan dat er iemand onwel is geworden en dat de ceremonie voortgezet wordt. Dat blijkt geen juiste, maar wel een rustgevende opmerking. Koningin, kroonprins en prinses Maxima komen met hun gevolg terug, het Wilhelmus wordt gezongen en de rust lijkt wedergekeerd. De politie voert de verwarde man – die naar later bekend wordt gemaakt ook onder invloed is van alcohol – af, evenals de man die zijn koffer heeft laten vallen. Deze laatste wordt snel weer vrijgelaten omdat hij niets met het incident te maken heeft en zijn koffer van schrik heeft laten vallen. Een aantal mensen raakt gewond, waarvan twee met botbreuken.

Ramsey Nasr zegt er het volgende over:

“Een mooie dag om stilte te verscheuren. Oud-strijders staan te beven aan de kant, de blikken op zwartwit – en het gebeurt. Gewoon, omdat het kan. Omdat één man.

Het is de wet van Nederland. Bij ons moet alles vroeg of laat een keer gebeuren, dus dan ook dit. Elkeen zoekt naar het licht als hamster in een bak met open deuren.

Ik heb vandaag mijn oorlogsland herdacht en struikel voort in volle ongeremdheid, zozeer bevrijd dat ik een kind vertrap.

Vlak voor mijn voeten valt een hoogbejaarde in zijn soldatenpak. Hij huilt. Ik kijk. Waar alles mag, is ieder vogelvrij.”

Wat moeten we nu van dit incident denken? Bekend is dat verwarde mensen uit hun doen raken, wanneer ze in een van het gewone afwijkende situatie terecht komen. En dat laatste was zeker het geval tijdens de twee minuten stilte bij zo’n grote groep mensen. Daarbij zou de schreeuw van de man in een normale doordeweekse dag in de Kalverstraat veel minder ophef hebben veroorzaakt. De kans is groot dat de meeste voorbijgangers gewoon zouden zijn doorgelopen. Ook tijdens de 4 mei bijeenkomst op de Dam had zo’n incident enkele jaren geleden niet tot paniek geleid. Waarschijnlijk hadden omstanders, net als nu, getracht de man tot bedaren te brengen en hooguit hun schouders hebben opgehaald, wanneer dat niet zou lukken. Nederland is onmiskenbaar angstiger geworden, na het incident op Koninginnedag een jaar geleden, na de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh en na de terroristische incidenten elders op de wereld.

Is er reden om angstiger te zijn? Nee, want Nederland is even onmiskenbaar veiliger geworden, zegt Hans van der Sande, wetenschapper aan de Rijksuniversiteit van Groningen: “Er zijn minder moorden, er zijn minder oorlogen. We worden ouder en gezonder, enge ziekten bedreigen ons nog amper.” Waarom dan toch die toegenomen paniek? Volgens van der Zande omdat er tegenkrachten aan het werk zijn, die belang hebben bij een samenleving waarin paniek een grote rol speelt. Hij doelt daarbij vooral op politici, de veiligheidsindustrie en de media. De media doen het voorkomen alsof er van alles aan de hand is, terwijl er in Nederland nauwelijks iets gebeurt. De veiligheidsdeskundigen hebben al benadrukt dat strengere maatregelen noodzakelijk zijn en dat rugzakjes, koffers en kinderwagens niet meer toegelaten moeten worden tijdens de Dodenherdenking. En dan de politici, ook zij floreren vaak bij polarisatie en een samenleving die gedomineerd wordt door angst, want in zo’n samenleving zijn mensen gemakkelijker te beïnvloeden en kiest men vaker voor simpele oplossingen. Het grote probleem is alleen, dat deze politici, de veiligheidsmensen en de media een samenleving afspiegelen die niet overeenkomt met de werkelijkheid en dat puur en alleen, omdat zij er zelf beter van worden.

Uit het incident blijkt nog maar eens hoe belangrijk het streven is van Job Cohen om aan de hand van bindend leiderschap te komen tot een fatsoenlijke samenleving, waarin verschillen niet worden uitvergroot, maar juist overbrugd.

 Leave a Reply

(vereist)

(vereist)