Dec 022013
 

Tijdens de politionele acties van 1947 en 1949 in voormalig Nederlands-Indië vochten Molukse beroepsmilitairen mee aan de zijde van Nederland. Hen was door de Nederlandse regering in ruil daarvoor een eigen onafhankelijke Molukse staat in het vooruitzicht gesteld. Toen de Nederlandse poging om de kolonie te behouden én het uitroepen van een onafhankelijke Molukse staat mislukten, werden deze Molukkers door de nieuwe republiek Indonesië als staatsvijanden gezien en vertrokken zij met vrouw en kinderen (in totaal 12.500 personen) naar Nederland, voor wat bedoeld was als een tijdelijk verblijf. Daar werden ze ondergebracht in kampen, waaronder de voormalige concentratiekampen Westerbork en Vught. Ze mochten ook geen nieuw werk zoeken om het tijdelijk karakter van hun verblijf te benadrukken.

Naarmate de tijdelijkheid steeds meer een permanent karakter kreeg, radicaliseerde de wens naar een onafhankelijke staat bij de nog steeds in Nederland verblijvende Molukkers, met als meest gewelddadige actie de treinkaping bij de Punt in 1977 en met name de manier waarop deze is beëindigd. Hierin speelde Dries van Agt, op dat moment minister van Justitie, een centrale rol. Hij was voorstander van een gewapend ingrijpen, in tegenstelling tot Joop den Uyl, minister-president en van Agt’s politieke tegenspeler. Bij de actie kwamen zes kapers en twee gegijzelden om het leven.

Naar nu blijkt heeft van Agt als verantwoordelijk minister in 1977 de Tweede Kamer verkeerde informatie over het gewapende ingrijpen verstrekt. Hij zegt dat de beschieting van de trein niet tot doel had de kapers te doden en dat geen van de zes gedode kapers is getroffen door een regen van kogels, aldus de Volkskrant van 30 november. Uit onderzoek van de krant blijkt dat de kapers ‘wel degelijk door een regen van kogels’ zijn getroffen (variërend van 12 tot 40 kogels), waardoor  tevens nadrukkelijk vraagtekens kunnen worden gesteld bij de uitspraak van de minister dat het niet de bedoeling was de kapers te doden. Van Agt beweert nu dat hij niets over de kogelaantallen wist, toen hij de Kamer informeerde. Maar als hij de Kamer mededeelt dat geen van de kapers door een kogelregen is gedood, kan hij dat toch alleen maar doen, wanneer hij weet door hoeveel kogels de kapers zijn gedood?

In de jaren 1947-1949 speelt zich in het Midden-Oosten een op onderdelen vergelijkbaar drama af. Wat begon als een burgeroorlog in 1947 tussen de Joodse en Arabische bewoners van het mandaatgebied Palestina, eindigde in 1948 als een oorlog tussen de door de Joodse bewoners opgerichte staat Israël en de omliggende Arabische landen. Grote aantallen in het nieuwe land wonende Arabieren zijn tijdens deze oorlog gevlucht dan wel verdreven naar de buurlanden en daar in kampen ondergebracht, voor wat eveneens bedoeld was als een tijdelijk verdrijf. Ook deze mensen, die zich inmiddels Palestijnen noemden, mochten geen werk buiten de kampen zoeken om het tijdelijk karakter van hun verblijf te benadrukken. Ook deze mensen zijn in toenemende mate geweld gaan gebruiken, toen hun roep naar een eigen staat niet verhoord werd. Deze strijd tussen de Israëliërs en de Palestijnen duurt voort tot op de dag van vandaag.

Opvallend hierbij is de houding van Dries van Agt. Hij treedt ondanks zijn hoge leeftijd (82 jaar) op als fervent voorvechter van de Palestijnse zaak, geeft vele lezingen, gaat vaker op bezoek naar het Midden-Oosten, houdt een website bij over ‘de tragedie van het Palestijnse volk’. Zou van Agt de overeenkomst tussen beide conflicten ontgaan? Ziet hij niet dat hij nu opkomt voor de rechten van een verdreven volk, terwijl hij in 1977 opdracht heeft gegeven op vertegenwoordigers van een verdreven volk te schieten, toen zij voor hun rechten vochten? Of ziet hij dit wel en moeten we zijn houding nu ten opzichte van het Midden-Oosten conflict opvatten als een boetedoening voor het feit dat hij toen verantwoordelijk was voor de dood van 8 mensen? Een verantwoordelijkheid die hij nu met een aan ongeloofwaardigheid grenzende uitspraak tracht te verdoezelen.

Meneer van Agt, wordt het geen tijd dat u eens op de couch van een psychiater plaatsneemt voor een onderzoek naar uw eigen motieven? Het Nederlandse volk heeft een moreel recht om te weten hoe oprecht u 36 jaar geleden koos voor gewelddadige onderdrukking van een verdreven volk, leidend tot 8 doden, terwijl u het nu radicaal opneemt voor een verdreven volk.

  8 Responses to “Het schuldgevoel van Dries van Agt”

  1. Ik kan niet in de hersenpan van Dries kijken, ik kan me mijn eigen met verbazing (hoe is die man mogelijk?) gemengde oude weerzin tegen de man destijds nog wel herinneren, met tegelijkertijd enige bewondering voor diens archaïsche taalgebruik (wat ik tegen wil en dank wel mooi vond). Maar als er hier, wat ik ten zeerste hoop, sprake is van voortschrijdend inzicht, dan zie ik geen logische tegenspraak. Bovendien: voor een goede katholiek is het bij oprecht berouw nooit te laat voor penitentie…

  2. Zou de treinkaping bij de Punt door de Nederlandse overheid niet ten eerste en bovenal uitgevoerd zijn om de onschuldige treinreizigers te bevrijden? Ten tweede moest de staat duidelijk maken dat burgers hun recht en hun gelijk nooit met geweld kunnen en mogen afdwingen. Het geweldsmonopolie berust alleen bij de regering. En zeker niet bij de burger. Wie tot geweld overgaat, verspeelt een deel van (maar zeker niet alle!) zijn of haar rechten.

    Ik weet er te weinig vanaf, maar ik betwijfel ten zeerste of deze jonge militante Molukkers die de trein hebben gekaapt (volgens mij waren er twee treinen gekaapt, op twee plaatsen in Drenthe) zich de vertegenwoordigers van het Molukse volk mogen noemen. Me dunkt dat veel Molukkers het geweld tegen onschuldige passagiers hebben afgewezen en veroordeeld.

    Ik meen dat de vergelijking die je maakt hierom enigzins mank gaat.

    Het zal treinreizigers en nabestaanden pijn doen als ik vraag, had deze treinkaping echt niet met bemiddeling beëindigd kunnen worden? Waarschijnlijk is dat geprobeerd. Toch lijkt het dat ook de regering hier steken heeft laten vallen door zo rigoureus in te grijpen.

  3. Joost,

    In mijn vergelijking doe ik geen uitspraak over de vraag of van Agt’s ingrijpen gerechtvaardigd was of niet. Ik ga eveneens niet in op de vraag of de Molukse jongeren zich vertegenwoordigers van hun volk mogen noemen of niet. De vraag is waarom van Agt in twee vergelijkbare situaties zo inconsistent reageert.

    Zowel de Molukkers in Nederland als de Palestijnen zijn van hun oorspronkelijk land gevluchte/verdreven mensen. Zowel de Molukkers als de Palestijnen radicaliseren, wanneer hun situatie uitzichtloos dreigt te worden en ze grijpen naar het middel terreur: geweld tegen weerloze en onschuldige burgers. Zowel bij de Molukkers als bij de Palestijnen die geweld gebruiken kun je de vraag stellen of ze hun volk vertegenwoordigen.

    De vraag waar het in mijn artikel om gaat is: waarom reageert van Agt in de ene situatie met zwaar (en deels in de doofpot gestopt) tegengeweld (net zoals de Israeli’s) en neemt hij het in de andere situatie op voor de geradicaliseerde en terreur gebruikende groep en veroordeelt hij het tegengeweld van de Israeli’s zo totaal? Saillant detail: tijdens de ingreep in 1977 heeft hij zelfs nog gebruik gemaakt van speciaal door de Israeli’s beschikbaar gesteld wapentuig.

  4. Toch klopt het bijeen brengen van deze twee groepen, zoals is gebeurd, in een tekst gewoon niet. De Palestijnen leven onder heel andere omstandigheden dan de Molukkers hier in Nederland. Democratie versus dictatuur. De Molukkers zijn net als veel Nederlanders christelijk. In Palestina, het Midden-Oosten geloven ze in een andere God dan in Israel. Dat speelt weldegelijk een rol in hoe de volkeren naar elkaar kijken. De vergelijking schort. Ik blijf er bij, je had het anders moeten opschrijven. Je standpunten mogen hetzelfde blijven, maar de situatie was en is gewoon niet op deze manier met elkaar te vergelijken.

    Als je redeneert zoals ik kan Van Agt nog steeds een draaikont zijn, of met twee maten meten, of het licht hebben gezien, of zijn handelen bij de treinkaping hebben willen rechtzetten bij de Palestijnen. Maar ik zie geen verband tussen de twee treurige kwesties.

  5. Joost, er zijn een paar duidelijke overeenkomsten tussen de situatie van de Molukkers toen en die van de Palestijnen nu, nl het gegeven dat ze van hun oorspronkelijke woonplek verdreven/gevlucht zijn, ondergebracht in kampen, niet mochten integreren in hun nieuwe leefomgeving vanwege een terugkeerbelofte en vanuit het niet inwilligen van die belofte en de daardoor ontstane uitzichtloze situatie beiden radicaliseerden. Deze overeenkomsten vallen niet te ontkennen en vind ik belangrijk genoeg om met elkaar te vergelijken. Met name omdat de rol van van Agt bij beide groepen zo diametraal tegenover elkaar staat. Ook dat is opvallend in het gedrag van van Agt. En daarom de moeite waard om op te schrijven.

    Wanneer de ene groep vanuit die uitzichtsloosheid geweld gebruikt tegen onschuldige burgers, treedt van Agt rigoureus tegen die groep op en beantwoordt dat geweld met (geoorloofd?) grof geschut, maar wanneer jaren later die andere groep vanuit hun uitzichtloosheid eveneens geweld gebruikt tegen onschuldige burgers, verdedigt hij het geweld van deze groep.

  6. Frans, met een bevestigende knik heb ik uw artikel gelezen. Al jaren vraag ik me ook al af, hoe het kan dat dhr. Van Agt in vergelijkbare kwesties zo verschillend reageert. Bijzonder om te lezen dat mijn vraag ook door anderen wordt gedeeld, waaronder u. Persoonlijk heb ik altijd de indruk dat dhr. v. Agt zijn geweten wil zuiveren.

  7. Ik kan niet in van Agt brainbox kijken…na de gijzeling heeft hij in Japan gewoond, ondergedoken?? ..schuldgevoelens? Weet jij het?? van Agt en houdt zich bezig met de Palestijnen, dan moet hij zich schamen!! Wat heeft van Agt daar te zoeken, terwijl hij de Zuid Molukkers in Nederland vermoord heeft!! van Agt mag zeker zijn excuses aanbieden aan de Zuid Molukkers in Nederland. De Zuid Molukse KNIL hebben altijd aan Nederland “Door Hun Eeuwen Trouw” toegediend. Maar jammer dat de history vergeten wordt!! Als van Agt zijn geweten wilt zuiveren dan moet hij dat snel doen gezien zijn leeftijd…misschien zegt de kabinet dat de onderzoek niet doorgaat vanwege dat van Agt aan dementie lijdt!!

  8. Alles overziende wat van Agt allemaal gedaan heeft kan ik niet anders concluderen dat we te maken hebben met een dwaas. Hij mag dan welbespraakt zijn als een heer van stand. Maar innerlijk is er echt iets met hem aan de hand. Iemand die kan moorden en liegen en zijn handen schoon kan houden door zijn verbale vermogens. Jammer dat deze mensen zoveel macht naar zich toetrekken en het zelfs zover weten te brengen om op hoge posten te komen en grote groepen mensen te bespelen met halve waarheden. Een demagoog optima forma maar hoort niet in de rij van mensen die rechtvaardigheid kunnen vertegenwoordigen. Die bij de gijzeling in de Punt zich door Israël liet adviseren en voorzien van munitie en op dit moment Israël vervloekt om diezelfde vuurkracht. Ik kan er niet goed de vingers achter krijgen. Voor mijn moeten ze hem op bergen samen met zijn vriend Volkert van der Graaf.

 Leave a Reply

(vereist)

(vereist)