Sep 282012
 

Detail van Madonna op de troon, BelliniIn zijn nieuwe boek Meer denken over seks wil Alain de Botton de kloof dichten tussen seks en deugd. Pornoplaatjes zijn vaak een belediging voor ons esthetisch gevoel en moreel besef. Anders is dit volgens De Botton het geval voor afbeeldingen in de kerk van Maria als toonbeeld van barmhartigheid, zelfopoffering, beminnelijkheid en goedheid. Hij constateert dat Madonna’s op kerkelijke altaarstukken niet alleen prachtig gekleed zijn en tegen een schitterende achtergrond zijn geplaatst, maar ook mooi om te zien en in vele gevallen zelfs uitgesproken sexy. Madonna’s bieden hem aldus gelegenheid om seksuele fantasieën te koesteren, waarbij geen ongemakkelijke keuze gemaakt hoeft te worden tussen seksualiteit en andere, moreel hogere eigenschappen die voor ons belangrijk zijn. Hij ziet daarmee over het hoofd dat voor een maker van een Madonna juist ongemakkelijke keuzes in het eigen leven motiverend kunnen zijn geweest voor het geven van een erotische uitstraling aan het schilderij. In de Madonna’s van Bellini bijvoorbeeld wordt seks niet alleen gekoppeld aan deugd, maar ook aan ondeugd, zoals de conclusie luidt van de ontdekkingstocht van Joost Divendal in Madonnaland.[i] Net als pornoplaatjes kunnen kerkelijke Madonna’s uitbeeldingen zijn van ondeugd, alleen is de erotische achtergrond daarbij meer verborgen.

Ook Joost Divendal is een auteur die getroffen wordt door de erotiek van Madonna’s, in zijn geval de schoonheid van de Madonna van Giovanni Bellini, en die op zoek gaat naar de identiteit van het meisje of de vrouw die voor deze Madonna model heeft gestaan. Divendal wil er achter komen wat de schilder in zijn model heeft gezien en ons wil laten zien. Hij wil beter leren kijken en nagaan waarom de Madonna hem zo aanspreekt. Hij wil de schoonheid van de Madonna een plaats in zijn leven geven. Het zien van schoonheid maakt bij Divendal het besef los iets volstrekt persoonlijks te ervaren, iets waardevols, iets dat zo eigen is dat het moeilijk door anderen kan worden afgepakt, maar wel met anderen moet worden gedeeld om zinvol te kunnen zijn. De schoonheidservaring van Bellini’s Madonna brengt Divendal tot een zoektocht naar de identiteit van deze Madonna die zeven jaar zal duren en begint als bij een bezoek aan de Accademia zijn oog valt op de Madonna op de troon van Bellini. Overweldigd door de schoonheid van deze Madonna gaat Divendal op zoek naar de identiteit van het model. Het raadsel dat Bellini’s Madonna voor Divendal is, wordt opgelost doordat hij het model van deze Madonna ook ontdekt in andere schilderijen. In schilderingen van Bellini zelf, maar ook in een schilderij van de schilder Andreas Mategna, de zwager van Bellini die zijn vrouw als model heeft genomen voor een figuur waarvan Divendal de gelijkenis aantoont met het model van zijn Madonna. Deze vondst is uiteindelijk de sleutel tot het ontraadselen van het geheim van de madonna van Bellini. Het model van de Madonna van Bellini blijkt zijn eigen zus Nicolosia te zijn geweest! De zus waarvoor hij als bastaardzoon en ongehuwd gebleven schilder een onbereikbare liefde moet hebben gevoeld. Een liefde die hij tot uitdrukking heeft gebracht in de vele naar zijn zus gemodelleerde Madonna’s.



[i] Joost Divendal, Nicolosia, J.M. Meulenhoff, Amsterdam, 2004

 

  4 Responses to “De verborgen erotiek van de Madonna van Bellini”

  1. Erotiek in de Rooms-Katholieke kerk? Lees het rapport van de commissie Deetman over het jarenlange seksueel misbruik van leerlingen en studenten door leken en geestelijken. Kijk naar de weerzinwekkende film Magdalena Sisters over het seksueel misbruik en geweld tegen kinderen in RK internaten in Ierland. Luister naar het liedje Like a virgin van Madonna (?), waarin zij als non een loopje neemt met de zeden en gebruiken in de RK.

    Met non Madonna zou ik een beschuitje willen eten! En op zondagmorgen terwijl de hypocriete kerk haar vergrijsde kerkgangers zoete broodjes bakt, zou ik Madonna tussen de lakens, op het aanrecht, en op de wasmachine willen bemminnen. Helaas zit dat er voor deze no-body niet in! Fantaseren over sex mag! Daarvoor beland je niet in de hel!

    En vanaf volgende week loop ik de route naar Santiago de Compostela. Ik zal mij inhouden en beleefd zijn. Over kerkelijke zaken zal ik niet beginnen. Want we houden het wel leuk op vakantie.

    Amen!

    Amen!

  2. Pierre heb je vannacht al naar de spijkerharde film Magdalena Sisters gekeken? Ben je na het zien ervan niet van je geloof gevallen? Erotiek in de Rooms Katholieke kerk? Laat me toch niet lachen! Maar als jij madonna beelden opwindend vindt, geniet er dan maar van. Er over schrijven mag ook. Maar voortaan iets kritischer zijn ten opzichte van het geloof.

  3. De RK kerk is 1 grote bron van erotiek, alleen niet zo onschuldig als Alain de Botton voorstelt. Deze kritiek heb ik in mijn bijdrage juiist naar voren willen brengen. Dank voor je terecht kritische opmerkingen, alleen zijn die hopenlijk vooral bedoeld voor De Botton.

  4. O.K.

 Leave a Reply

(vereist)

(vereist)