Mei 052012
 

De afgelopen dagen is er veel ophef geweest over de Dodenherdenking van 4 mei. Eerst de boosheid rondom het gedicht van de 15-jarige Auke de Leeuw, die op de Dam de foute keuze van zijn oudoom voor de Waffen SS wilde herdenken. Daarna de opwinding over het voornemen van de Vordense burgemeester om ook de 10 gesneuvelde Duitse soldaten te herdenken die op zijn kerkhof liggen. Beschouwingen in grijstinten en geluiden van verzoening nemen toe, temeer daar het Duitsland van nu in geen enkel opzicht meer te vergelijken valt met het Duitsland van 1933 – 1945 en de verstandhouding tussen Nederland en Duitsland uitstekend is.

Als Nederlander woonachtig in Duitsland kan ik beamen dat het prettig vertoeven is tussen de Duitsers. Slechts één enkele keer in de afgelopen 10 jaar werd ik lastig gevallen door een oudere Duitser die me in zijn gedrag deed denken aan de Duitsers die in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw – ondanks de verloren oorlog – in Zandvoort een grote kuil in het zand groeven, daar een Duitse vlag in plantten en dat stukje strand vervolgens tot Duits grondgebied verklaarden. De huidige Duitser heeft zich bevrijd van deze gênante territoriumdrift.

Met andere woorden, niets staat een verzoening in de weg. Ik had overigens de indruk dat die reeds lang een feit was. De vraag is vervolgens of een formele erkenning van de verzoening tegelijkertijd met de jaarlijkse herdenking van de ooit begane gruwelijkheden plaats moet vinden. Betekent verzoening dat we geen expliciete aandacht meer moeten besteden aan wat de Duitsers van toen en de medeplichtige Nederlanders de Joden, zigeuners en homo’s van toen hebben aangedaan? Moeten we wellicht nog even wachten, totdat de laatste direct betrokkenen overleden zijn en dan een grote streep zetten door het herdenken van deze slachtoffers? Of moeten we herdenken en verzoenen als twee afzonderlijke zaken zien en derhalve ook van elkaar scheiden?

Vanmorgen stond een interview met de Duitse president Joachim Gauck in de Volkskrant. Hij zal vandaag de 5 mei-lezing houden. Waarschijnlijk onbedoeld geeft hij het beste antwoord op deze vragen:

Ik kan nooit vergeten hoezeer ik als kind en als jongere eronder heb geleden dat ik tot deze door massamoord en oorlog misvormde natie behoor. Daarom blijft het voor mij belangrijk me bezig te houden met die uitingen van onze Duitse geschiedenis, met oorlog, moord en vernietiging – zowel nu als president, als hiervoor als voorzitter van de vereniging Gegen Vergessen – für Demokratie. Maar behalve de herinnering aan de schaduwzijde, aan schuld en falen wil ik de Duitsers en hun buren aanmoedigen om ook te kijken naar wat ons gelukt is

Verzoenen en samen verder, ja graag. Maar niet door te vergeten, door op te houden ons de schuldigen en slachtoffers van oorlog, moord en vernietiging te herinneren. Dat zou niet goed zijn voor de psychische hygiëne van de Nederlander en de Duitser. Toch mooi dat een Duitser ons op het goede spoor zet.

  2 Responses to ““Gegen Vergessen – für Demokratie””

  1. Je kunt toch niet de gevallenen onder de Duitse soldaten herdenken? Soldaten van de Werhmacht, lange tijd het sterkste leger van de wereld, begingen gruweldaden tegen de mensheid. Zulke mensen verdienen het niet om op dezelfde manier herdacht te worden als de slachtoffers van het nazi-regime. Zulke ernstige misdaden zijn nooit te vergoeilijken of te bagatelliseren. Kom niet aan met: ‘die soldaten vervulden hun (dienst)plicht’. Of: ‘de bij ons in het dorp gestationeerde militairen waren zo erg niet’. ‘We legden iedere week een kaartje met ze.’

    Het gaat niet om het individu. Alle militairen samen vertegenwoordigden een weerzinwekkend systeem dat mensen, een heel volk, wilde vernietigen. Daarvoor mogen wij nooit begrip opbrengen.

    Als historicus Chris van der Heijden in zijn werk Grijs Verleden betoogt dat Nederlanders niet goed of fout waren tijdens de Tweede Wereldoorlog, besef dan dat de soldaten van de Wehrmacht gewoon fout waren.

    Rillingen liepen over mijn rug toen ik tijdens Dodenherdenking in het Gelderse Vorden de stoet langs de gevallen Duitse soldaten op de begraafplaats zag lopen. Hebben deze deelnemers dan totaal geen historisch besef? Mijn sympathie ging naar de ene man die tijdens de herdenking in Gelderland met de meute weigerde mee te lopen en, zoals Gerri Eickhof het verwoordde, achterbleef bij de graven van de (gevallene) Engelse soldaten. Hij begrijpt het.

    De Duitsers van na de Tweede Wereldoorlog hebben mijn sympathie! Wij moeten ons vastklampen aan Angela Merkel en haar Europese politiek. Samen met hen herdenken wij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en vieren wij de vrijheid. Tegenwoordig zijn de Duitsers hot in Europa. Ofschoon de Grieken en andere lidstaten daar jammer genoeg anders over denken. Zelden zo’n vredelievend en sympathiek volk meegemaakt.

    Maar ik weiger begrip op te brengen voor de nazi’s die lebensraum wilden creëren voor het arische ras. En daar zo ver in gingen dat zij anderen die niet voldeden aan het schoonheidideaal wilden vernietigen.

  2. Herdenken doen we op 4 mei, verzoenen kan op alle dagen van de rest van het jaar. Door te verzoenen op de Nationale Herdenkingsdag, bezoedelen we de Herdenking.

 Leave a Reply

(vereist)

(vereist)