Pierre Courage

Mrt 222010
 

Dagboek van een verzamelaar (2)

Op dezelfde webpagina als die van History of Art bevindt zich een pagina Erotica in art, een mer à boirevan erotische foto’s. Hieronder worden enkele vangsten beschreven uit deze zee van afbeeldingen.

31-8

De eerste vangst is binnen. Ik ben een aantal dream girls tegen gekomen op de website digital desire. Het eerste droommeisje kijk ik recht in het kruis als ze met de benen wijd en de mond open het slipje in haar glad geschoren lichtrode gleuf strak trekt. Het jurkje is zowel naar boven als naar beneden verschoven waardoor het kruis en de borsten ontbloot zijn. Ze leunt nonchalant achterover op een bank en kijkt met neergeslagen ogen opzij. Haar open mond contrasteert met de gesloten mond van de Mona Lisa, de afbeelding op buikhoogte van haar neer- en omhooggetrokken getrokken jurkje. Het tweede droommeisje heeft ook haar mond open, maar kijkt nu het beeld in. De zongebruinde borsten steken pront naar voren tussen de beide armen in die de borsten ietwat tegen elkaar gedrukt houden. De half geopende mond geeft zicht op de tong die achter haar tanden om vrij spel lijkt te vragen. Vrij spel aan de tong wordt gegeven door het derde droommeisje in bikini van pantermotief, dat tegen een muur geleund het hoofd in vervoering naar achteren gooit, met de uitgestoken tong haar bovenlip bevochtigend, met de ene hand één van beide blote borsten opheffend die uit de lichte omknelling van de bikini-bh zijn gehaald en de andere hand intiem in het bikini-broekje stekend. In dit beeld zijn de drie genotplekken mond, borst en vagina treffend verbonden. Het derde droommeisje heet Aria Giovanni. Deze naam staat op de titelpagina van Digital Desire, waarop Aria ons aankijkt met zwoele blik, geloken ogen, rode licht geopende lippen en toegestoken borsten.

5-9

Viel in de eerste ontdekkingstocht de nadruk op de voorkant van de vrouw – op de mond, borsten en vagina – in de tweede ronde is de achterkant aan de beurt: de billen en het korte rokje dat deze omspant en in opgetrokken staat vrij uitzicht biedt op de uitnodigend tussen de billen gelegen poort van genot, waarvan de vagina in zijn lokkende geprononceerdheid de anus naar de kroon blijft steken.

10-9

Het thema van het korte rokje verder onderzocht op de websiteShort Skirts. Het geruite rokje van een Lolita die met blonde haren en naakte borsten licht voorovergebogen lief lachend de camera in kijkt, het rokje in spijkerstof, het ultrakorte diensterjurkje, het rokje aarzelend opgetrokken door het verlegen kostschoolmeisje dat op de bank zittend daarmee het blanke vlees tussen rokje en kousen laat zien, het quasi-naïeve schoolmeisje dat met de benen opgetrokken op de trap ons lachend haar kruis laat zien keurig ingepakt in een panty. Het korte rokje en daaronder de kanten kousen om het tussenliggende vlees te accentueren. Ook nog opnames van het meer explicietere erotische spel van vrouwen in rode lingerie met twee uitgestoken tongen om de lust te markeren: de ene vrouw met uitgestoken tong de anus van de ander likkend die weer de eigen tong hoog tegen de bovenlip laat krullen onderwijl met in vervoering gesloten ogen de eigen borst strelend. Verder nog plaatjes van vrouwen met grote borsten. Een eerste vrouw met open mond en gesloten ogen masseert een pik tussen haar borsten. Een tweede vrouw wat meer dellerig in een zwartleren topje, met felrode lippen, geblondeerd haar, streelt met roodgelakte vingers haar opgeheven joekels. En dan, onopgemerkt nog als speciaal model, de eerste verschijning van Kate in haar playground: een opname van opzij waarbij Kate in een draai met de heupen haar rokje optrekkend ons haar glorieuze met zwarte jarretels bespannen achterkant toekeert.

27-9

Eerst weer billen aan de verzameling toegevoegd. Billen met glinsterende waterdruppels in het zwembad, billen omhooggestoken van een zich tegen het tapijt drukkende vrouw in een kamer, billen van een schoolmeisje in de natuur dat haar jurkje met ruitjesmotief optrekt, dan weer de volle spleet tussen de billen van een volwassen vrouw, voor de afwisseling van voren een vrouw in de supermarkt die haar rokje optrekt zodat we net haar spleetje kunnen zien en dan staan we oog in oog met weer een tienerachtig meisje (echte tieners zijn natuurlijk taboe) dat naar achteren in de lens kijkend haar pronte achterwerk toont.Ook geeft de website beelden van penetratie, de pik wordt genietend ontvangen en als een totempaal getoond, aan de basis omvat door twee vrouwenhanden die door de witte lava uit de vleesvulkaan worden overstroomd. Dan nog billen in tweevoud, drievoud; vriendinnen die elkaar omarmen, kussen en hun billen in een bikinistring speels tegen elkaar tikken of zich meer afzonderen in het hooi van een stal en elkaars lange haren kammend ons hun achterkant laten bewonderen.

8-10

Meer oog nu voor de verschillende situaties waarin de billen, borsten, spleetjes worden getoond. Een smachtend meisje in onschuldig wit contrasteert met een routineus voorover in zwartleer liggende oudere vrouw, alweer een jong meisje zien we van achteren als zij verlegen haar korte rokje optrekt in de tienerkamer voor de bank staand onder haar éénpersoons hoogslaper, het dienstertje in bunnypakje steekt met de hand haar haren op zodat de nek kusvrij komt, een geheel gekleed meisje toont bukkend haar onbedekte spleet, een meisje van het type secretaresse zit schrijlings op een stoel en steekt haar roodgelakte vingers tussen dij en nylonkous. Drie meisjes op een bank, het middelste meisje wordt gekust door het ene meisje, het andere meisje zit op haar knieën achter haar en houdt haar borsten vast. De korte rokjes trekken door de gespreide benen omhoog en laten de onschuldige tieneronderbroekjes zien in bloemetjesmotief  en dan meer en meer schoolmeisjes luisterend naar namen als Southern Brooke, Craving Carmen, Spunky Angels, Diddylicious, Kori Kitten en de al eerder genoemde Kates Playground.

24-10

De website Kates Playground nader onderzocht. Plannen gemaakt voor Het verhaal van Kate en Het verhaal van Karen en Kate.

19-11 en later

Via Aria Giovanni de website Pornstar Book ontdekt met meer dan 2500 pornosterren, waaruit voor de kijker een beperkte keuze best of wordt gemaakt. Na een redelijke uitputtingsslag kom ik tot een zevental favorieten. Ik zal eerst de verhalen van Kate en van Karen en Kate vertellen en vervolgens de blik richten op de sterren.

Feb 182010
 

Er zijn mannen, zelfs progressievelingen, die de gedachte niet verdragen dat hun vrouw pornofoto’s bekijkt, ze willen niet dat porno voor haar bestaat, de zielepoten. En vrouwen, die ruzie gaan zitten maken omdat hun man foto’s met blote vrouwen bekijkt, zijn even grote stakkers.

João Ubaldo Ribeiro: Het huis van de gelukkige boeddha’s, De Bezige Bij, Amsterdam, 2001, p. 100.


Dagboek van een verzamelaar

Dit dagboek laat zien hoe ik in een paar maanden tijd een verzameling erotische afbeeldingen heb aangelegd. Het dagboek geeft een opsomming weer van de beweegredenen voor opname van afbeeldingen in de verzameling als antwoord op de vraag waarom juist bepaalde afbeeldingen de aandacht trekken, welk verhaal hier achter steekt.

27-8

Na de vakantie het boek gelezen Sex collectors van Geoff Nicholson. Tot mijn verbazing boeide dit boek van a tot z. Eigenlijk een toevalstreffer, omdat ik gewoonlijk meer gericht ben op het vinden van erotische lectuur/literatuur zelf dan van commentaren/documentatie hierover. Het is een wonderlijk spel van de aandacht, waardoor ik ineens oog kreeg voor het boek van Nicholson, dat opviel door zijn uitvoering. De omslag is glanzend wit en bevat aan de voor- en achterkant de afbeelding van een metalen kistje waarin een bontje zit opgeborgen. Op de voorkant is het kistje dicht en piept het bontje onder de deksel door. Op de achterkant is het kistje open en hebben we vrij zicht op het bontje zoals dit het kistje vult. In het boek trekt een bonte stoet erotiek-verzamelaars voorbij en worden talrijke inspirators genoemd, waaronder Franz von Bayros.

28-8

Op dus naar internet om via de electronische snelweg in een handomdraai de mooiste plekken in de erotische afbeeldingskunst te bezoeken. Franz von Bayros vind ik vermeld in de erotische encyclopedie History of Art: Erotica in Art in het gezelschap van een groot aantal andere beoefenaars van de erotische kunst.

Vrouw en dier

De titelpagina van de site bevat een afbeelding van Leda en de zwaan van de hand van een niet nader genoemde kunstenaar, waarschijnlijk uit de 19eeeuw. Bij de Duitse schilder Heinrich Lossow (1843-1897) vind ik een tweede Leda, bij de hedendaagse Amerikaanse kunstenaar Mark Blanton een derde. In de eerste afbeelding houdt Leda de zwaan stevig tussen haar benen geklemd. Leda ligt op een kussen, steunend op haar elleboog en buigt zich voorover om de zwanenkop te kussen die zich tussen haar borsten omhoog wringt. De Leda van Lossow ligt in vervoering ruggelings met de zwaan in haar armen op de grond, biedt de zwaan haar hunkerend onderlijf aan en laat zich door de zwanenkop in de nek bijten. De Leda van Mark Blanton ontvangt de zwaan met wijd open benen in haar kruis. Behalve op dat ene punt heeft Leda geen lichaamscontact met de zwaan. De zwaan kijkt Leda aan met wijd opgeheven vleugels, de zwanenvleugels versterken de beweging van de benen van Leda waardoor deze zwaan het meest van de drie een echte liefdespartner wordt.

Man en penis

Na deze introductie van het verlangen van de vrouw, komt de man in beeld. De negentiende eeuwse schilder Paul Avril zoomt in op diens penis. Het decor is klassiek  ingericht, met beelden van cupido’s, zuilen, kleden rijkelijk langs de wand gedrapeerd. We zien hoe een jonge man met een band in het haar en Griekse slippers aan zijn voeten een vrouw liggend op bed van voren en van achteren neemt, zich zittend op een klassieke troon door een jonge vrouw laat pijpen en masturbeert bij de aanblik van een grote wandschildering van vrijende mensen. Steeds is hierbij de penis nadrukkelijk in beeld, de rode kop vormt het visuele centrum van ieder schilderij.

Barok

Bij Franz von Bayros (1866-1924) wordt de seks onderdeel van het barokke interieur. De weelderige natuur gaat naadloos over in een barokke leefomgeving, waarbinnen de vrouwen zich presenteren als het verrukkelijke wild waarop beschaafd maar doortastend en wellustig jacht wordt gemaakt. De cello wordt door de muziekleraar aan de kant gezet en de leerlinge zelf wordt bespeeld. De vrouw is een instrument van liefde dat haar bespelers de nodige aanwijzingen geeft: welke knopjes gestreeld moeten worden, welke lichaamsdelen geliefkoosd, welke openingen waar en hoe gezocht. De chique hoed wordt niet afgezet, de rokken blijven ruisend om het middel of knieën gedrapeerd, maar het ranke lijfje wordt in alle naaktheid gepresenteerd. Ook dieren krijgen een rol toebedeeld in de erotische tableaux vivants: poezen liggen onder rokken, honden likken kutjes en aapjes steken een stokje in het voor streling aangeboden gaatje. En het voor de huidige tijd meest schandalige: kinderen worden expliciet ingewijd in deze ars erotica, als hulpje maar ook als partner in het liefdesspel.

Realisme

Ruiger en realistischer zijn de erotische beelden van Paul Emile Bécat (1885-1960). Het Franse havenmilieu, theaters, boudoirs of platteland vormen nu het decor voor de seksuele opwinding, die nadrukkelijk in beeld wordt gebracht middels duidelijk zichtbare kutten en pikken, die smeken om met elkaar in contact te worden gebracht. We zien een matroos zijn pik omhoog gericht vasthouden onderwijl de blote billen strelend van zijn liefje die verder geheel in broekpak gekleed is. Twee blote vrouwen met alleen schoenen en kousen aan kussen elkaar terwijl één vrouw het kruis betast van de andere vrouw en met de andere hand de stijve pik vasthoudt van een gentilhomme die haar borst omvat en haar in de nek kust. Achter deze vrijende stelletjes verheft zich het hoofd van een rijzige man, kalend met snor en baard, het mogelijke zelfportret van de schilder die goedkeurend toeziet op zijn creaties. In het boudoir wordt sappige seks bedreven door vrouwen onderling, door man en vrouw, van dezelfde leeftijd of met een groter leeftijdsverschil zoals bij  de afbeelding van een jongeman met petje op die loom onderuit liggend op een chaisse longue gretig gepijpt door een geheel geklede vrouw die zijn moeder of gouvernante kan zijn of stelt dit plaatje de postbode voor die binnen in de hal een warm onthaal krijgt en zijn jas en tas op de grond heeft gelegd? Een vrouw trekt de rokken wijd open om haar kut te laten zien aan een man die op een stoel zittend met de broek naar beneden en opgeheven staf in vervoering naar haar kijkt. Opvallend is de aandacht voor de goed gevormde penis, de knuppeltjes die de schilder in het hoenderhok van de vrouwen gooit. Ook de herenliefde krijgt zijn deel. In een broederlijke omhelzing van twee mannen met een vrouw, zien we de vrouw van achteren met blote billen en de beide penissen van haar minnaars aan haar zijde opgericht als fiere wachters. De heren hebben meer oog voor elkaar dan voor de vrouw en de vrouw zou net zo goed een man kunnen zijn, misschien hebben we uit gewoonte te snel aangenomen dat dit anders is, de afbeelding is misschien bedoeld als een mannelijke variant van de traditioneel vrouwelijke drie gratiën. Een volgende afbeelding spreekt wat dit betreft duidelijker taal. Een jongen ligt naakt met een glimlach buiten onder een boom te slapen. Een man met zelf een stijve penis bezorgt hem een prettige droom door voorzichtig zijn licht zwellende lid in de hand te nemen. En dan kunnen we onze prille verzameling nog aanvullen met een beeld in het door Bécat geïllustreerde boekLa Vie des Dames Galantes van de manier waarop nonnen het met elkaar doen. Nu zijn zwarte habijten en witte kraagjes het decor voor het spel van vrouwenhanden met blote borsten en benen. De schilder gaat evenwel niet zo ver om ook nog zicht te verlenen op de intiemste delen van een non. Deze blijven keurig verscholen achter een daar toevallig liggend deel van het witte onderkleed. Het habijt gaat wel uit, maar een beetje respect via een maagdelijk wit onderkleed blijft bewaard.

Marmer

Mark Blanton heeft weer een andere stijl, die waard is om te bekijken. Zijn vrouwen zijn glad, niet eens glad geschoren, neen alleen glad. Marmerbeelden van roze vlees, die zich laten naaien door ook weer gladde saters, met een mooi rokje aan van bokkenhaar vallend over hun bokkenpoten, die hun prooi teder op een welhaast vrouwelijke wijze omvatten en met hun stevige pik bezitten. De vrouw zit vooral te pronken, op een stoel, zonder achtergrond of met een andere vrouw als achtergrond. De vrouw is zichzelf genoeg.

Oerwoud

Met Erica Chappuis gaan we dieper het oerwoud in van de menselijke erotiek. Het blanke vrouwelijk vlees van dijen en buik wordt met netkousen en al liggend in oerwoudgras gesitueerd. Een zwart slangetje en groene kever jagen elkaar na op het blote dijbeen, het schaamhaar kan misschien een toevluchtsoord bieden voor deze jacht. Een aapje wordt door een vrouw met beide handen tot voor haar ogen opgetild en de stijve pik van de aap wordt teder in de mond genomen. Een ander beeld toont een vrouw en face, liggend met wijde benen in tijgermotief op een zijden kleed, met vlammend oerwoudgras als achtergrond. Ook wordt de vrouw van achteren genomen door een beer, die met zijn volle lijf en scherpe klauwen teder haar billen omvat.

Billen

Verpletterend, nu voor de man, zijn de vrouwenbillen van Namio Harukawa. Groter dan groot zijn de volle billen die de man, met zijn mond diep begraven in haar kruis, spartelend op de grond drukken, terwijl de vrouw rustig om zich heen kijkt, een sigaret rokend of haar truitje omhoogtrekkend om zo een zicht te gunnen op ook weer enorme borsten die als een projectiel klaar liggen om in de erotische strijd te worden afgeschoten.

Monsters

Het wilde van de driften wordt dan, tenslotte, nog in beeld gebracht door Luis Royo. Een riviermonster grijpt een vrouw van achteren  bij de borsten of laat de vrouw op haar knieën aan teugels gebonden met opgeheven kont voor zich kruipen vol verwachting omkijkend naar het baasje, dit monster van seksuele kracht. Moet zo de vrouwelijke seksualiteit worden beteugeld?

Dec 032009
 

Wat is de functie van pornografie? Alleen een middel om geld te slaan uit seks of heeft pornografie een serieuzere kant: stelt zij seksualiteit ter discussie op een manier die buiten het bereik valt van een ander literair genre? De geschiedenis leert dat de pornografie steeds weer op een eigen manier seksuele thema’s ter discussie stelt en daarmee de motor vormt voor een maatschappelijk debat. Veelal in afwijzende zin door de afkeuring die pornografie oproept vanuit vrouwenbewegingen of kinderbeschermingsorganisaties. Soms ook genuanceerder en een heel enkele keer vanuit een onomwonden positief standpunt. Pornografie is van alle tijden, maar ziet er niet in alle tijden hetzelfde uit. Iedere tijd heeft zijn eigen visie op seksualiteit en leidt deze in maatschappelijke banen. De pornografie stelt deze kanalisering, deze domesticering van ongebonden seksuele lusten ter discussie vanuit een eigen visie op de seksualiteit.

Geschiedenis

De huidige pornografie heeft een geschiedenis die ergens in het midden van de achttiende eeuw begint bij de libertijnse traditie van edelen die seksuele genietingen en de beschrijving daarvan hoog in het vaandel voeren. Het werk van de markies De Sade die wel de grootste pornograaf aller tijden wordt genoemd vormt het onbetwiste hoogtepunt van deze traditie. De constructie van pornografie als homogeen genre dateert van latere tijd, ongeveer vanaf het midden van de negentiende eeuw, wanneer als gevolg van de industriële revolutie een nieuwe burgerklasse zich genotmiddelen wil verschaffen die tot dan aan een maatschappelijke toplaag waren voorbehouden. Er ontstaan nieuwe mogelijkheden voor verspreiding van pornografische lectuur. Pornografie wordt druk verzameld en privécollecties worden weer ondergebracht in bibliotheken, overigens op een angstvallige, omzichtige wijze om moeilijkheden te ontlopen met censuur. Vrouwelijk schoon wordt in de negentiende eeuw niet alleen aangeprezen in pornografische literatuur, maar ook hooglijk gewaardeerd op de nieuwe huwelijksmarkten van de gegoede burgerij. Huwelijken worden minder eenzijdig op economische basis gesloten en meer op basis van liefde. Door het romantisch liefdesideaal krijgt de schoonheid van de vrouw grote waarde op de huwelijksmarkt, waarvan de industrie dankbaar gebruik maakt. De vrouw wordt niet alleen object van een pornoindustrie, maar ook van een dieetindustrie, een cosmetische industrie en een cosmetisch-chirurgische industrie. Naomi Wolf heeft uitvoerig de schoonheidsmythe besproken waaraan de burgerij zich onderwerpt ten koste van een eigen persoonlijke genotbeleving.[i] Sinds die tijd woedt de discussie over de voor- en nadelen van de pornografie: werkt deze onderwerpend of bevrijdend? Wordt de mens gevangen in een pornocode die al zijn seksuele gedragingen dwingend voorschrijft of maakt pornografie de mens zich bewust van seksuele verlangens en van mogelijkheden om daaraan op eigen wijze uiting te geven?

Momenten

De geschiedenis van de pornografie van de afgelopen eeuwen kent drie momenten. Het eerste moment van ontstaan doordat in het negentiende eeuwse huwelijksideaal seks en liefde gekoppeld worden en seks buiten het huwelijk niet wordt toegestaan. Pornografische geschriften uit die tijd handelen vooral over buitenechtelijke seks en de inperkingen van seks door het huwelijk. Een tweede moment voor de pornografie dateert uit de tijd van de seksuele revolutie van de jaren zestig uit de twintigste eeuw. Het wettelijk verbod op pornografie wordt opgeheven, waardoor de maatschappij door porno overspoeld wordt en pornografie van uitzondering regel dreigt te worden. Vrije seks wordt het parool en de pornografie levert scenario’s voor de uitleving van deze vrije seks. Het derde moment van de pornografie is van deze tijd nu porno niet alleen de maatschappij heeft overspoeld, maar via internet talrijke virtuele werelden heeft gecreëerd waarin seks gevonden kan worden die concurreert met daadwerkelijke seks uit het leven van alledag. De huidige pornografie is vooral een beeldcultuur, die onze privé-wereld diep doordringt en de grenzen vervaagt tussen privé en openbaar. Op internet is een tussenruimte gecreëerd tussen privé en openbaar, die publiekelijk toegankelijk is en waarin vrijelijk geëxperimenteerd kan worden met de vele aspecten van de menselijke seksualiteit.

Drie seksuele revoluties?

Martine Delfos spreekt niet van drie momenten maar van drie seksuele revoluties.[ii] De koppeling van liefde en huwelijk in de negentiende eeuw noemt zij een eerste seksuele revolutie, de ontkoppeling van seksualiteit en huwelijk in de jaren zestig van de twintigste eeuw een tweede seksuele revolutie en de huidige ontkoppeling van seksualiteit en liefde heet dan een derde seksuele revolutie te zijn. Het nadeel om in al deze drie gevallen te spreken van een seksuele revolutie is dat seksualiteit op deze drie momenten een zeer verschillende functie heeft. Eerst wordt seksualiteit in de 19e eeuw opgesloten om daarna in de 20e eeuw te worden bevrijd en in de 21e eeuw economisch te worden uitgebuit. Opsluiting van seksualiteit in het huwelijk in de 19e eeuw kan bezwaarlijk een seksuele revolutie worden genoemd. Beter lijkt het om te blijven spreken van een in essentie industriële revolutie die handig inspeelt op de inperking van seksualiteit binnen het huwelijk en het daarmee gepaard gaande schoonheidsideaal. De seksuele bevrijdingsbeweging uit de jaren zestig die de seksualiteit uit de kluisters van het huwelijk bevrijdt wordt als zodanig terecht een seksuele revolutie genoemd, maar om de huidige digitale internet revolutie een seksuele revolutie te noemen stuit op dezelfde bezwaren als bij de industriële revolutie. De huidige commerciële uitbuiting van seks kan nauwelijks een seksuele bevrijding worden genoemd. Industrie en internet vormen de motor van revoluties, maar die revoluties moeten niet seksueel worden genoemd maar kunnen beter geboekstaafd blijven als industriële en digitale revolutie. Beide revoluties hebben grote gevolgen gehad voor de seksualiteitsbeleving, maar deze maakt niet de kern uit van de betreffende revolutie.

Van verbod naar gebod

Opgesloten in het huwelijk en gekoppeld aan liefde in de 19e eeuw wordt seksualiteit bevrijd uit het huwelijk in de jaren zestig van de 20e eeuw en ontkoppeld van liefde in de huidige 21e eeuw. In feite zijn we met deze bewegingen weer terug bij af, bij de situatie in de 18e eeuw toen de seksualiteit nog niet was opgesloten in het huwelijk en gekoppeld aan de liefde. Niets nieuws onder de zon, zoals zo vaak de boodschap van pornografie is? Belangrijk verschil is wel de historische context, met name de wettelijke status van pornografie van nu die hemelsbreed verschilt met die van toen. Was pornografie vroeger verboden, nu zijn er behalve op kinderporno nauwelijks wettelijke beperkingen. De huidige situatie van seksuele vrijheid dankt zijn ontstaan aan de seksuele revolutie van de jaren zestig en in het bijzonder aan de opheffing van het wettelijke verbod op pornografie in het kielzog van deze seksuele revolutie, die de weg opent voor een vrije maatschappelijke verspreiding van pornografische geschriften. In de daarop volgende digitale revolutie wordt via internet de maatschappij minder overspoeld met pornografische geschriften, dan wel met pornografische beelden. Wanneer we nu over porno spreken denken we in de eerste plaats aan de orgie van seksuele beelden die via internet voor iedereen toegankelijk is. Pornografie heeft alle lagen van de maatschappij bereikt. Maar de vraag is of we er zo gelukkig mee zijn. De pornografie heeft zich ontworsteld aan maatschappelijke wetten en verboden, maar heeft een eigen wetmatigheid in het leven geroepen van geboden waaraan op subtiele wijze iedereen in onze samenleving is gebonden. Het eerdere verbod is veranderd in een gebod, waardoor de mens wellicht onvrijer is dan ooit. Het wordt steeds moeilijker, zeker voor de jeugd, het eigen fantasieleven af te schermen van het dagelijkse bombardement aan seksuele beelden uit de media. De pornografie wordt hierbij als dwingend ervaren, als leverancier van pornocodes die het seksuele gedrag van de huidige jeugd voorschrijven.

Ethiek van verlangen

Aanpassing aan een seksuele pornocode is de ene kant van het verhaal. Het eigen verlangen wordt dan ondergeschikt gemaakt aan de wijze waarop de mens meent zichzelf te moeten presenteren als begeerlijk object. Deze kant is dominant geworden sinds de industrie kans heeft gezien om de opheffing van het wettelijk verbod op pornografie commercieel uit te buiten en een pornografisch regiem in te stellen waaraan de mens zich onderwerpt. De pornografie heeft ook een andere kant en wel die van het eigen verlangen. De pornografie richt zich dan op de wijze waarop het seksuele verlangen wordt onderdrukt en kan worden bevrijd. Deze functie van de pornografie richt zich tegen de aanpassing van de mens aan een seksueel vijandige of knellende omgeving op soortgelijke wijze als de psychoanalyse dat doet. Het seksuele verlangen kan botsen met de omgeving, maar moet volgens de psychoanalyse zeker niet zonder meer worden prijsgegeven in een kritiekloze aanpassing aan de omgeving. Door het seksuele verlangen tot onderwerp te nemen heeft de pornografie een soortgelijke ethische strekking als de psychoanalyse. Dit is de ethiek om onder geen beding van dit verlangen afstand te willen of te hoeven doen, volgens het motto van de Franse psychoanalyticus Jacques Lacan: Il ne faut pas céder sur son désir. Verschil tussen beiden is dat de uiting van het seksuele verlangen door de psychoanalyse wordt geproblematiseerd en door de pornografie geïdealiseerd. Pornografie idealiseert de seks door in te spelen op het seksuele verlangen dat latent in ieder van ons aanwezig is. De taal die hierbij gebezigd wordt is die van de verleiding en de structuur die van een sprookje zoals ik in De pornografische verleiding heb uiteengezet.[iii] Pornografische vertellingen zijn sprookjes voor volwassenen die voor de verleiding staan af te wijken van het saaie pad van de deugd en in te gaan op de verlokkingen van de ondeugd. Het moment waar het in de pornografie op aan komt is de vraag hoe lichamelijke geilheid in gewone dagelijkse situaties kan worden opgeroepen en hoe daaraan al dan niet gehoor wordt gegeven. Een blik of gebaar kan plotseling seksueel beladen worden en de vraag oproepen naar al dan niet een verdere seksuele uitbouw van dit contact. Fantasieën worden geprikkeld om het ondenkbare van bepaalde seksuele relaties in praktijk te brengen en het sublieme van onbekende seksuele ervaringen te ondergaan. Essentieel zijn ook bekentenissen van mensen met meer seksuele ervaring dan de lezer. Dit verklaart bijvoorbeeld het grote succes ook in onze tijd van het boek Het seksuele leven van Catherine M. van de Franse kunstcritica en uitgever van een prestigieus art-magazine Catherine Millet, die schandaal verwekte door haar vele seksuele omzwervingen uit de doeken te doen. Lezen van pornografie heeft altijd de sfeer van initiatie in seksuele gedragingen of seksuele praktijken die voor de lezer tot dan toe gesloten of ontoegankelijk waren. In de persoonlijke leefsfeer zal ieder altijd tegen seksuele grenzen aanlopen en zich afvragen of deze wel of niet overschreden moeten worden. De pornografie geeft het zetje dat nodig is voor de mens om dit verlangen actief te onderzoeken. De verwoording of verbeelding van het seksuele verlangen in de pornografie is even onuitroeibaar als het seksuele verlangen zelf.

Pierre Courage is auteur van De pornografische verleiding. Een leeservaring (Aspekt, Soesterberg, 2008).


[i] Naomi Wolf, De zoete leugen of de mythe van de schoonheid, Amsterdam, Amber, 1991.

[ii] Martine Delfos, De derde seksuele revolutie, interview in M, Het maandblad van NRC Handelsblad, december 2008.

[iii] Pierre Courage, De pornografische verleiding, Soesterberg, Aspekt, 2008.